Το αναφαίρετο δικαίωμα της προσευχής (δημόσια επιστολή προς τον Υπουργό Πολιτισμού της Τουρκίας)

Σχετικά με την προσπάθεια τέλεσης Θείας λειτουργίας στην Αγία Σοφία την Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου, 2010 από αντιπροσωπεία 200 περίπου «Αγιοσοφητών», - όπως, άλλωστε, αυτή είχε προαναγγελθεί έναν χρόνο πριν, σε συνέντευξη Τύπου από τον πρόεδρο της «Παγκόσμιας Ενορίας της Αγίας Σοφίας» ελληνοαμερικανό πολιτικό ηγέτη, κ. Κρις Σπύρου, - ο υπουργός Πολιτισμού της Τουρκίας Ερτουγρούλ Γκιουνάι δήλωσε:

«Εάν υπάρξει σκόπιμη προσπάθεια, που αποσκοπεί στη διατάραξη της γαλήνης, το κράτος θα λάβει μέτρα εναντίον της». Στη συνέχεια, μιλώντας στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο NTV, ο κ. Γκιουνάϊ είπε ότι «υπάρχει μία προσπάθεια που πηγάζει από το εξωτερικό και στρέφεται εναντίον του διαθρησκευτικού διαλόγου.

Με μία συγκέντρωση σε έναν ιδιαίτερο χώρο όπως είναι η Αγία Σοφία προσπαθούν να πλήξουν την εικόνα αυτή.

Ελπίζω ότι κανείς δεν θα το επιτρέψει.

Εμείς προστατεύουμε την Αγία Σοφία σαν κόρη οφθαλμού.

Ένας ναός 1.500 ετών δεν είναι κατάλληλος για διαδήλωση φανατικών ομάδων».

Ο Τούρκος υπουργός είπε επίσης ότι πριν από λίγες μέρες «ομάδα μουσουλμάνων πολιτών διατύπωσε το αίτημα για μουσουλμανική προσευχή στην Αγία Σοφία με αφορμή τη γιορτή του Ραμαζανιού.

Τους είπαμε ότι ο ναός επί 900 χρόνια λειτούργησε ως εκκλησία και 500 χρόνια ως τζαμί και ότι δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται ειδικά για μαζικές λειτουργίες.

Οι πολίτες μας έδειξαν κατανόηση».

Επίσης, σε σχετικές δηλώσεις που έκανε στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN Turk, ο κ. Γκιουνάϊ είπε ότι: «η Αγία Σοφία είναι ένας πολύ ιδιαίτερος χώρος και πρέπει να υπηρετεί την ανθρωπότητα».

Εξοχότατε κύριε Υπουργέ Πολιτισμού της Τουρκίας,

Εδώ θα ήθελα να εκφράσω δημοσίως την εξής απορία μου, που είναι πιστεύω και απορία κάθε νοήμονος ανθρώπου: Η Αγία Σοφία είναι όντως ένας «ιδιαίτερος χώρος». Είναι η μητέρα εκκλησία του χριστιανισμού, κύριε Υπουργέ. Αυτό που ήθελε να κάνει η «Παγκόσμια Ενορία της Αγίας Σοφίας» είναι να λειτουργήσει αυτόν το χώρο ως εκκλησία, όπως καθιδρύθηκε, καθαγιάστηκε και λειτούργησε για 1000 περίπου χρόνια ασκώντας το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα των μελών της να προσευχηθούν μέσα σε αυτόν τον ιερό ναό του Χριστιανισμού.

Ως απόγονοι των κατακτητών αυτού του ιερού τόπου δεν έχετε το δικαίωμα να προσδιορίζετε εσείς τη φύση και τη χρήση του ναού. Χτίσθηκε ως καθεδρικός ναός του Χριστιανισμού και για όλους τους ορθόδοξους παραμένει ακριβώς αυτό: Ο ιερός ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας.

Βάσει των ιερών κανόνων της μουσουλμανικής πίστης, ο Μωάμεθ επιτρέπει στους πιστούς του να συμπροσεύχονται με τους Χριστιανούς. Με ποιο δικαίωμα, λοιπόν, κύριε υπουργέ πολιτισμού της Τουρκίας, προσδιορίζετε εσείς ποιος και πού επιτρέπεται να προσευχηθεί στο Θεό, με οποιονδήποτε τρόπο επιθυμεί;

Η ιδιαιτερότητα του Χριστιανικού Ναού της Αγίας του Θεού Σοφίας, κ. Γκιουνάϊ, είναι ότι αποτελεί τη Βασιλική της Χριστιανοσύνης. Είναι ο Χώρος που όλος ο κόσμος μπορεί να προσεύχεται στο θεό όπως και όποτε θέλει.

Η ιδιαιτερότητα του Χριστιανικού Ναού της Αγίας του Θεού Σοφίας, κ. Γκιουνάϊ, ΔΕΝ συνίσταται στο να καθίσταται ο χώρος αυτός εμπορεύσιμος ως πασαρέλα επίδειξης μόδας, ως παζάρι λαϊκών εμπορευμάτων, ή ως «μουσείο». Τι μουσείο μπορεί να είναι η του Θεού Αγία Σοφία;

Ο ιερός ναός της του Θεού Σοφίας, λοιπόν, κ. Γκιουνάϊ, έχει έναν και ΜΟΝΟ έναν σκοπό : να υπηρετεί την Χριστιανική πίστη τιμώντας την του Θεού Σοφία και επιτρέποντας στους μουσουλμάνους συνάνθρωπους μας να συμπροσεύχονται με τους χριστιανούς...

Αλλά και στο άλλο σημείο των δηλώσεών σας, κ. Γκιουνάϊ, όπου λέτε πως «δεν έχουμε δεχθεί κάποιο αίτημα» σχετικά με την λειτουργία και τονίζετε μάλιστα ότι «εξάλλου έχουν δηλώσει ότι δεν θα ζητήσουν άδεια, πράγμα που δείχνει ότι η συμπεριφορά τους δεν είναι καλοπροαίρετη», πρέπει να έχετε υπόψη σας και τα εξής:

Δε ζήτησε άδεια κανείς για να προσευχηθεί γιατί δε χρειάζεται κανείς την άδεια κανενός για να προσευχηθεί, κ. Γκιουνάϊ… ούτε καν από τον Θεό χρειάζεται κανείς άδεια για να προσευχηθεί. Είναι αναφαίρετο βασικό ανθρώπινο δικαίωμα όλων μας να προσευχόμαστε, σε όποιον Θεό, σε όποιον τόπο και όπως θέλουμε…

Προσκύνημα στην Αγία του Θεού Σοφία

Στις 17 Σεπτεμβρίου 2010 ο κύριος Χρήστος Σπύρου και 200 μέλη της «Παγκόσμιας Ενορίας της Αγίας Σοφίας» σκόπευαν να λειτουργηθούν στην Αγία του Θεού Σοφία, τη μητέρα εκκλησία της ορθοδοξίας στην Κωνσταντινούπολη. Σε αυτό το άρθρο θα αναδείξω τη σχέση που έχει η προσπάθεια αυτή με τα σοφά λόγια του Σωκράτη όπως αυτά καταγράφηκαν στην «Πολιτεία» και πως αυτά, κατά συνέπεια, συσχετίζονται με την πολιτεία στην οποία ζούμε σήμερα.

Ένα από τα πιο σοφά και πιο διαχρονικά κείμενα του Πλάτωνα αποτελεί «Η αλληγορία του σπηλαίου» που εκφώνησε ο Σωκράτης και καταγράφηκε από τον Πλάτωνα στο έργο του «Πολιτεία». Εκεί γίνεται αναφορά σε μια ομάδα ανθρώπων που ζουν σε ένα σπήλαιο για όλη τους τη ζωή, αλυσοδεμένοι σε έναν τοίχο, χωρίς να μπορούν να δουν την επιφάνεια ούτε πίσω τους, όπου βρίσκεται μια φλόγα, η οποία φωτίζει αντικείμενα που κινούνται και ρίχνει σκιές στα τοιχώματα του σπηλαίου μπροστά τους. Οι φυλακισμένοι αρχίζουν να αποδίδουν σε αυτά τα σχήματα όρους και έννοιες, έχοντας πειστεί ότι οι σκιές αυτές αποτελούν την πραγματικότητα. Αν κάποιοι από τους φυλακισμένους καταφέρουν να λυθούν από τις αλυσίδες και να βγουν από το σπήλαιο, θα τυφλωθούν από τη λάμψη του Ήλιου, που συμβολίζει τη γνώση, και θα επιστρέψουν πίσω. Αν, ωστόσο, συνηθίσουν το φως, θα δουν καθαρά τον Ήλιο και θα καταλάβουν ότι όσα έβλεπαν μες στο σπήλαιο ήταν απλά ένα μέρος της πραγματικής γνώσης. Ίσως μερικοί σκεφτούν και να επιστρέψουν στους φυλακισμένους συντρόφους τους. Εκεί, όμως - στο σπήλαιο - δε θα μπορούν να συνηθίσουν στο σκοτάδι, και, προσπαθώντας να διδάξουν στους υπόλοιπους την αλήθεια, ίσως δεχτούν το μίσος και την αντίδρασή τους. Ωστόσο, όσοι ελευθερώθηκαν, έχουν χρέος να επιστρέψουν πίσω και να διδάξουν και τους υπόλοιπους…

Μετά από μια σοβαρότατη νομική μελέτη στα πλαίσια της νομοθεσίας πού πλαισιώνει τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρώπη, ο κ. Σπύρου και η Παγκόσμια Ενορία της Αγίας Σοφίας ανακοίνωσαν τον Σεπτέμβριο 2009 την πρόθεση τους να προσκυνήσουν στην εκκλησία της ενορίας, την Άγια Σοφία της Κωνσταντινούπολης, στις 17 Σεπτεμβρίου 2010. Από τότε που κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς η Αγία Σοφία το 1453, ο ιερός ναός της ορθοδοξίας βεβηλώθηκε και το 1935 μετατράπηκε από την Τουρκία σε μουσείο δίχως την συναίνεση των ορθόδοξων πιστών. Θα περίμενε κανείς πως όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί θα υποστήριζαν την προσπάθεια αυτή και πως όλοι η ορθόδοξοι χριστιανοί (περίπου 350.000.000 άτομα) θα ήθελαν να γίνουν μέλη της «Παγκόσμιας Ενορίας της Αγίας Σοφίας». Έγινε αυτό;

Για ένα χρόνο περίπου κανένας δημοσιογράφος των μεγάλων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης δεν ασχολήθηκε με το θέμα. Κανένας πολιτικός ηγέτης – πλην του κυρίου Σπύρου – δεν πίστευε πως είναι δυνατό να διεκδικηθεί η λειτουργία της Αγίας Σοφίας και η επαναφορά της ως Ναού της ορθοδοξίας. Ουδείς αντιπρόσωπος του πατριαρχείου πρόσφερε χέρι βοήθειας για να γίνει πραγματικότητα το όνειρο. Το εντελώς αντίθετο.

Μόλις μερικές μέρες πριν ξεκινήσει η Παγκόσμια Ενορία της Αγίας Σοφίας το ταξίδι της προς την Κωνσταντινούπολη, θυμήθηκαν μερικοί πως κάποιοι χριστιανοί θα πάνε στην Πόλη για να προσκυνήσουν την του θεού Σοφία, μέσα στο ναό της. Μερικοί είδαν πως μία ομάδα χριστιανών όντως θα αψηφήσει όση ταλαιπωρία και όσους κινδύνους συνδέονται με την απόφαση τους να πάνε στην εκκλησία τους για να προσευχηθούν. Τι έγινε όμως; Υπήρξε κάποια υποστήριξη, έστω και τη τελευταία στιγμή; Η απάντηση είναι όχι… ούτε κράτος, ούτε πατριαρχείο, ούτε τα παπαγαλάκια δημοσιογραφίσκοι αυτών έδειξαν έστω κάποια συμπάθεια σε αυτή την ιστορική κίνηση. Αντί αυτού, ο Έλληνας κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε το ιστορικό αυτό γεγονός ως «ιδιωτική πρωτοβουλία για την οποία το κράτος δε μπορεί να λάβει θέσει», το πατριαρχείο έκανε αυτό που είναι αναγκασμένο να κάνει εδώ και 557 χρόνια… να κρύβεται, και οι δημοσιογραφίσκοι είτε σε τηλεοπτικά κανάλια, είτε στον Τύπο, έκαναν αυτό που οι εντολείς τους τούς υπαγόρευσαν να κάνουν… να ειρωνευθούν και να χλευάσουν την προσπάθεια του κ. Σπύρου και της Παγκόσμιας Ενορίας της Αγίας Σοφίας αντί να δουν την πραγματική αξία της προσπάθειας αυτής και να την υποστηρίξουν…

Επιστρέφοντας στην αλληγορία του σπηλαίου, παρακαλώ τον καθένα μας να ακούσει αυτούς που έχουν βγει από την σπηλιά της μιζέριας που χαρακτηρίζει την κοινωνία μας σήμερα για να ανακαλύψει πως τίποτα… απολύτως τίποτα… δε θα μας δοθεί απλόχερα εάν εμείς οι ίδιοι δεν πιστέψουμε στα δικαιώματα μας και εάν εμείς οι ίδιοι δε διεκδικήσουμε τα δικαιώματα αυτά…

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΗΣ ΑΓ. ΣΟΦΊΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Η παρούσα επιστολή αναφέρεται στο άρθρο του Ζαχαρία Γεωργούση που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα:

http://www.elora.gr/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=2451:-----lr---&catid=6:-&Itemid=3

Απορίας άξιον είναι το σημείο στο οποίο ο αρθρογράφος ισχυρίζεται πως «Ερωτηματικά προκαλεί στη συντριπτική πλειονότητα των Ιεραρχών των πρεσβυγενών Πατριαρχείων και των ελληνόφωνων εκκλησιών η πρωτοβουλία του προέδρου της ελληνοαμερικανικής ένωσης και προέδρου της Παγκόσμιας Ενορίας, Κρις Σπύρου, να επιχειρήσει την τέλεση Θείας Λειτουργίας στον ιερό ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη» καταλήγοντας να δηλώνει ότι ο κ. Σπύρου οργανώνει την τέλεση της Θείας λειτουργίας στην Αγία Σοφία «χωρίς την έγκριση- ούτε καν την ενημέρωση- των αρμόδιων εκκλησιαστικών αρχών της Πόλης δηλαδή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.» Αναρωτιέμαι γιατί… εγώ προσωπικά έχω ταξιδέψει και ζήσει σε πολλές ξένες χώρες… ποτέ δε ζήτησα την άδεια κανενός να πάω να εκκλησιαστώ σε οποιαδήποτε ορθόδοξη εκκλησία… οπουδήποτε… παρακαλώ εξηγήστε μου γιατί χρειάζεται ο κ. Σπύρου και η Μη Κυβερνητική Οργάνωση του άδεια από οποιονδήποτε για να εκκλησιαστεί;

Παρακάτω εξηγεί βέβαια ο αρθρογράφος πως «“Ο ιερός ναός της Αγίας Σοφίας ως πνευματικό λειτούργημα ανήκει στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του ΕΠΙΧΏΡΙΟΥ ΑΡΧΙΕΡΕΑ, του Οικουμενικού Πατριάρχη, Βαρθολομαίου. Ουδείς, λοιπόν, κληρικός μπορεί να λειτουργήσει εντός του ναού είτε να προβεί ακόμη και σε υπαίθρια ιεροπραξία άνευ της αδείας του οικείου Ποιμενάρχη.» Δεχόμενοι ότι ο επιχώριος Ιεράρχης της Αγίας Σοφίας είναι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Προκύπτουν όμως τα εξής ερωτήματα στα οποία ίσως ο κ. Γεωργούσης θα μπορούσε να απαντήσει:

1. Πόσες φορές έχει εισέλθει στον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας ο Επιχώριος Αρχιερέας;

2. Πόσο συχνά και πότε έχει τελέσει θεία λειτουργία, το πνευματικό του λειτούργημα, στον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας ο Επιχώριος Αρχιερέας;

3. Πόσες φορές αφόρισε το Δήμαρχο και το Νομάρχη της Κωνσταντινούπολης για τις «πολιτιστικές» εκδηλώσεις και τις εμπορικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα μέσα στην Αγία του Θεού Σοφία;

4. Πόσες φορές έχει καταγγείλει ο Επιχώριος Αρχιερέας στην Υγειονομική Υπηρεσία της Κωνσταντινούπολης την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο Ναός με τις γάτες, τα περιστέρια και τα περιττώματα που κατακλύζανε το Ναό;

5. Αν είναι η Αγία Σοφία το πνευματικό λειτούργημα του Πατριάρχη Βαρθολομαίου γιατί έλειπε από την επίσκεψη του Πάπα Βενέδικτου στον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας και κρυβόταν σε δωμάτιο ξενοδοχείου όταν ο Πρόεδρος της Αμερικής επεσκέφθη πρόσφατα την Αγία Σοφία, συνοδευόμενος από τουριστικός ξεναγούς και τον Πολιτικό ηγέτη της Τουρκίας;

6. Γιατί επιτρέπει στο πνευματικό του λειτούργημα να είναι εμπορικό λειτούργημα της χώρας στην οποία τυγχάνει να βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Αγίας Σοφίας;

7. Μείωσε την πνευματική υπόσταση του Επιχώριου Αρχιερέα η πιθανή λειτουργία από Ορθόδοξους Χριστιανούς;

Σε αυτό το σημείο πρέπει να εκφράσω όμως πως με ανησυχεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο αρθρογράφος διαχωρίζει την ορθόδοξη πίστη και εκκλησία σε Ελλαδική και μη Ελλαδική γράφοντας ότι «και η Ελλαδική Εκκλησία δεν έχει επίσημη ενημέρωση για το ζήτημα..». Θα ήθελα ο αρθρογράφος σας να απαντήσει τα εξής ερωτήματα που απορρέουν από αυτήν την ανησυχία μου:

1, Πρέπει να ενημερωθεί η Ελλαδική Εκκλησία ότι ο ναός της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολής έχει βεβηλωθεί από τους απογόνους των κατακτητών της και πλέον λειτουργεί ως Μουσείο; Δε το γνωρίζει αυτό η Ελλαδική Εκκλησία;
2. Πρέπει να αποδεχτεί η Ορθοδοξία την βεβήλωση της μητέρας εκκλησίας όλων των ορθόδοξων πιστών – το ναό της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολής – εις αεί;
3. Ποία ακριβώς ενέργεια «συνεπάγεται νομοκανονικές (όπως τις αποκαλεί ο αρθρογράφος) κυρώσεις» όπως ισχυρίζεται; Είναι αντικανονικό από έναν πιστό να θέλει να προσευχηθεί στην βεβηλωμένη και εγκαταλειμμένη μητέρα εκκλησία της πίστης του; Και ποίος ακριβώς θα επιβάλει τις κυρώσεις αυτές; Ο Διευθυντής του νομοτυπικού μουσείου «Αγία Σοφία»; Αν όχι,
4. Ποία η δικαιοδοσία του νομοτυπικά σωστού «Ποιμενάρχη» του ορθοδόξου ποιμνίου της πόλης στο μουσείο «Αγία Σοφία»;
5. Τέλος, κύριε αρθρογράφε, ποίος ακριβώς πρέπει να ενοχλείται από την ενέργεια του κ. Σπύρου, οι πιστοί ορθόδοξοι ή αυτοί που έχουν κάποιο συμφέρον στο να διατηρείται βεβηλωμένη και ουσιαστικά ανύπαρκτη η μητέρα εκκλησία της ορθοδοξίας;